WAQF
Eserini başkalarının hizmetine aç; emeği, hakkı ve bakımını birlikte koru.
Bir ders, oyun, yazılım, rehber veya tasarım başkalarının işine yarayabilir. WAQF; eserin kimden geldiğini, nasıl kullanılacağını ve yayınlandıktan sonra kimin ilgileneceğini açıkça belirleyerek üretimi HAYR’a açma yoludur.
Video metinsel alternatifi
Görsel anlatım, ortak bir mekânda buluşan insanların bilgi, sohbet, üretim ve hizmeti birlikte taşımasını gösterir. WAQF yaklaşımında ortaya çıkan eser; izin, hak-hukuk, mahremiyet ve emanet kontrollerinden sonra HAYR'a açılır.
WAQF’ta ne yaparsın?
Üretimini paylaşılabilir, anlaşılır ve bakımı sürdürülebilir hale getirirsin.
Önce eserin hangi ihtiyaca cevap verdiğini, kimlerin emeğini taşıdığını ve kimlerin nasıl kullanabileceğini açıklarsın. Sonra izinleri, kullanım şartlarını, hata bildirimini ve bakım sorumlusunu belirleyerek uygun üretimi hizmete açarsın.
Neler açılabilir?
Bilgi, eğitim, teknoloji, medya ve meslek üretimleri WAQF yoluna hazırlanabilir.
Ders ve müfredat
Öğretmen notu, atölye akışı veya öğrenme materyali; kaynağı ve kullanım şartlarıyla başka eğitimcilerin hizmetine açılabilir.
Kitap, araştırma ve rehber
Bir metin, sözlük, kaynak seçkisi veya uygulama rehberi; müellifi, atıf yolu ve temsil sınırı görünür kılınarak paylaşılabilir.
Yazılım ve dijital araç
Bir uygulama, kod kütüphanesi veya otomasyon; lisansı, güvenlik sınırı ve bakım sorumlusu açıklanarak yayımlanabilir.
Veri, model ve bilgi tabanı
Kaynak, rıza, mahremiyet, hata ve insan kararının yeri açıkça belirtilmeden hizmete açılmaz.
Oyun ve çocuk içeriği
Yaş uygunluğu, temsil dili, çocuk güvenliği ve aile izni gözetilen oyun, hikâye ve etkinlikler paylaşılabilir.
Video, ses ve görsel
Görüntü, ses, müzik, kişi rızası ve kullanım hakları korunarak eğitim veya topluluk hizmetine sunulabilir.
Tasarım ve üretim şablonu
Bir arayüz, çizim, şablon veya tasarım sistemi kullanım biçimi ve atıf şartlarıyla başkalarının üretimine açılabilir.
Meslek ve saha tecrübesi
Bir ustalık rehberi, saha notu veya atölye yöntemi; ilgili insanların hakkı ve bağlamı korunarak yeni nesle aktarılabilir.
Üretimden WAQF’a
Üretmek başlangıçtır; eseri başkalarının kullanımına hazırlamak ayrı bir iştir.
Her üretim WAQF’a açılmak zorunda değildir. Açılacaksa kaynak, emek, hak, kullanım şartı, hata yolu ve bakım sorumluluğu birlikte görünür olur.
01 İhtiyacı ve muhatabı açıkla
Eserin kimin hangi işine yarayacağını ve neden hizmete açılması gerektiğini anlat.
02 Kaynağı ve sınırı göster
Neyle üretildiğini, neyi yapabildiğini, neyi yapamadığını ve nerede insan kararına ihtiyaç duyduğunu açıkla.
03 Hak ve izinleri tamamla
Emeği geçenleri, telifi, rızayı, mahremiyeti ve kullanım sınırlarını belirle.
04 Erişim yolunu seç
Herkese açık, belirli bir topluluğa açık veya sınırlı kullanım seçeneklerinden uygun olanı belirle.
05 Bakım ve geri çekme yolunu kur
Kim güncelleyecek, hata nereye bildirilecek ve zarar doğarsa eser nasıl sınırlandırılacak ya da geri çekilecek?
Altı adım
Hazırla, izinleri tamamla, yayımla ve bakımını sürdür.
Küçük bir ders dosyasıyla büyük bir yazılım aynı ayrıntıyı istemez; fakat her eser ölçeğine göre bu altı sorumluluğu taşır.
01 1 · İhtiyaç
Gerçek ihtiyacı ve kimin hizmetine açılacağını belirle.
02 2 · Kaynak
Üretimin kaynağını, yöntemini, emeğini ve sınırını açıkla.
03 3 · Görüş ve deneme
İlgili insanlarla sına; eksik, hata ve zarar ihtimalini gör.
04 4 · Hak ve izin
Telif, rıza, mahremiyet, güvenlik ve kullanım şartlarını tamamla.
05 5 · Yayın
Kimin erişebileceğini, kullanabileceğini, değiştirebileceğini ve nasıl atıf vereceğini belirt.
06 6 · Bakım
Sorumluyu, güncelleme ritmini, hata bildirimini ve geri çekme yolunu açık tut.
Şu anki durum
Bu sayfa WAQF modelini anlatıyor; açık katkı dönemi veya erişilebilir eser henüz ilan edilmedi.
Gerçek bir katkı çağrısı açıldığında tarih, kapsam, kabul şartları ve sorumlu ekip ayrıca yayımlanacak. Katalogdaki hazırlık kayıtları, eserin tamamlandığı veya HAYR’a açıldığı anlamına gelmez.
Buluşma biçimi
- — Yayın
- — Açık araç
- — Rehber
Süre ve düzen
- — Tetkik → izin → yayın → bakım
- — Her değişiklikte yeniden gözden geçirme
- — Sürekli
Kimler taşır?
- — Emanet sahibi
- — Tetkik sorumlusu
- — Yayıncı
Şu an
Açık dönem yok · hazırlık sürüyor
Bu sayfa program modelini anlatır. Gerçek dönem açıldığında tarih, kapasite, ekip ve çalışan katılım yolu birlikte yayımlanır.
Güven ve sorumluluk
Her eser için kaynak, emek, telif, rıza, kullanım şartı, hata bildirimi ve bakım sorumlusu görünür olur. Çocuk, kişisel veri veya güvenlik riski taşıyan işler ek koruma şartı taşır.
Ortaya çıkan işler
Paylaşmaktan farkı
WAQF, ücretsiz dosya bırakmak değil; eseri hakları ve bakımıyla birlikte hizmete emanet etmektir.
Açık kaynak ve müşterek kaynaklarla kesişebilir. Fakat ücretsiz olmak; telifi, rızayı, mahremiyeti, yanlış kullanım riskini veya eserin bakım ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Hazırlık soruları
Bu altı soruya cevap veremiyorsan eser henüz WAQF’a hazır değildir.
Sorular paylaşımı zorlaştırmak için değil; üreticiyi, muhatabı ve eserin geleceğini korumak için sorulur.
Ne açılıyor ve kimin işine yarıyor? Kimlerin emeği ve hakkı var? Hangi kaynak ve yöntem kullanıldı? Kim hangi şartlarla kullanabilir? Hata veya zarar nasıl bildirilecek? Kim bakımını sürdürecek?
Bir üretimi WAQF’a hazırlamak
Önce altı adımı çalış; sonra hazırlık kayıtlarının hangi bilgilerle yayımlandığını gör.
Katalog bugün erişilebilir eser vaadi vermez. Hazırlık kayıtlarını kaynak, kullanım, sorumlu ve bakım alanlarıyla birlikte inceleyebilirsin.